Dat was ook de reden voor de Europese Commissie om in juli 2023 een wetsvoorstel te publiceren die deze technieken in de EU mogelijk maken. In andere delen van de wereld zijn NGTs namelijk al toegestaan. Europese telers stonden daarmee op forse achterstand ten opzichte van hun internationale concurrenten. Het Europees Parlement gaf in februari 2024 al zijn akkoord op het dossier. Het duurde echter tot dit voorjaar voordat de Raad van EU-landbouwministers tot een gezamenlijke visie kwam. Nu hebben het Parlement en de Raad een compromis gevonden tussen beide posities. Pas als een meerderheid in beide EU-instellingen komende weken haar fiat geeft op dit compromis, wordt de wet bekrachtigd.

Twee typen veredelingstechnieken
De Commissie stelde voor om NGT-toepassingen in twee categorieën op te delen.

• Onder de eerste categorie vallen gewassen die ook met klassieke veredeling of in de natuur zouden kunnen ontstaan. Voor deze categorie geldt een eenvoudige verificatieplicht. Dit houdt in dat lidstaten moeten verifiëren dat deze planten onder deze categorie vallen. Categorie-1-planten en hun producten hoeven geen etiket te dragen dat deze met NGTs als CRISPR-Cas zijn veredeld. Dit etiket geldt wel voor zaden en ander uitvoeringsmateriaal. Categorie-1-planten zijn niet toegestaan in de biologische sector. Daarnaast stelt het compromis dat herbicide-tolerante en productie van een bekende insecticide-stof zijn uitgesloten van deze categorie.
• Planten met deze eigenschappen vallen automatisch in de tweede categorie. Voor deze categorie geldt een ‘GMO-light’-procedure. De uitgebreide veiligheidsbeoordeling en autorisatie blijft, maar de lange, complexe en dure GMO-procedure wordt vereenvoudigd. Dit geldt met name voor kleinere veredelaars. Categorie-2-planten moeten straks een etiket dragen, waarop voor consumenten wordt aangegeven welke eigenschappen zijn aangepast. Ook krijgen lidstaten de mogelijkheid om categorie-2-planten uit hun land te weren, mochten zij dat willen.

Octrooien
Lang vormden octrooien op NGT-planten een groot struikelblok voor een compromis. Het compromis stelt dat telers van categorie-1-planten of -producten informatie over alle relevante octrooien moeten aanleveren. Deze informatie wordt publiekelijk gemaakt. Belangrijk is dat een jaar nadat de wet in werking is getreden een onderzoek wordt gedaan naar in hoeverre octrooien innovatie in plantenveredeling belemmeren. Glastuinbouw Nederland heeft in de onderhandelingen voortdurend het belang van het kwekersrecht als primair intellectueel eigendomsrecht benadrukt om innovatie mogelijk te houden.

Vervolg
Het compromisvoorstel wordt komende weken voorgelegd aan het Europees Parlement en de Raad van Europese landbouwministers. Pas als beide instituties akkoord zijn, wordt de wet die NGTs in Europa toelaat van kracht. Glastuinbouw Nederland staat daarom met beide EU-organen in nauw contact om de toelating van NGTs als CRISPR-Cas in de EU definitief te organiseren. Het compromis biedt volgens de sectororganisatie namelijk een solide basis voor innovatie, duurzaamheid en voedselzekerheid, mits het kwekersrecht en eerlijke toegang tot genetisch materiaal goed geborgd blijven.