Tijdens het bezoek werd duidelijk dat verduurzaming in de glastuinbouw geen kwestie is van één oplossing die overal toepasbaar is. Elke kas en iedere ondernemer heeft een eigen uitgangssituatie, bedrijfsvoering en mogelijkheden om stappen te zetten. Dat vraagt om beleid dat ruimte laat voor maatwerk: voor individuele oplossingen én voor samenwerking en collectieve initiatieven. Juist die combinatie maakt het mogelijk om innovaties daadwerkelijk in de praktijk toe te passen en de verduurzaming van de sector verder te versnellen.

Water vasthouden en hergebruiken
Hoe je water kunt vasthouden en hergebruiken werd zichtbaar bij zowel Berg Lisianthus als Koppert Cress. Bij Berg Lisianthus stond onder meer de waterbeschikbaarheid centraal. De recente droogte en het onttrekkingsverbod in Delfland maakten opnieuw duidelijk hoe belangrijk het is om water vast te houden. Het bedrijf anticipeert hierop met een extra waterbuffer voor het komende teeltseizoen. Bij Koppert Cress werd juist de gesloten waterkringloop zichtbaar: water wordt zo veel mogelijk opgevangen, gezuiverd en hergebruikt. Met het oog op een toekomst waarin periodes van droogte naar verwachting vaker voorkomen, zijn dit belangrijke voorbeelden van hoe de sector zich voorbereidt.

Flexibel omgaan met energie
Ook op energiegebied laten beide bedrijven zien dat verduurzaming verschillende vormen kan aannemen. Koppert Cress werkt toe naar een CO₂-neutrale bedrijfsvoering. Direct Air Capture is daar een voorbeeld van. Met die techniek wordt CO₂ rechtstreeks uit de lucht afgevangen. Bij Berg Lisianthus is juist goed zichtbaar hoe maatwerk en flexibiliteit kunnen bijdragen aan de energietransitie. De baseload voor warmte kan met geothermie worden ingevuld, terwijl op momenten met voldoende aanbod elektriciteit uit zon en wind kan worden afgenomen. Wanneer dat nodig is, kan de WKK worden ingezet voor de eigen teelt én om het landelijke elektriciteitsnet te ondersteunen. Door vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen, ontstaat meer flexibiliteit in het energiesysteem en kan de CO₂-uitstoot verder worden beperkt.

Voor Vellinga Beemsterboer was het een bezoek aan een sector die niet alleen praat over verduurzaming, maar er iedere dag in de praktijk aan werkt. Tegelijkertijd werd haar duidelijk dat ondernemers daarvoor ruimte nodig hebben: ruimte om te investeren, om nieuwe technieken toe te passen en om samen te werken aan oplossingen die passen bij hun bedrijf en omgeving.