Doel van het WUR-onderzoek was de afhankelijkheid van chemische gewasbeschermingsmiddelen verkleinen en meer grip krijgen op ziekten en plagen. De resultaten laten zien dat relatief eenvoudige maatregelen een groot verschil kunnen maken.

Zo blijkt compost goed te werken als sturingsmiddelen om de weerbaarheid van planten te vergroten. Planten worden later ziek en er is minder uitval. In komkommer, Kalanchoë en chrysant blijkt het toevoegen van groencompost of champost een duidelijke bijdrage te leveren aan de ondergrondse weerbaarheid. Deze effecten ontstaan omdat compost zowel organische koolstof als een rijke microbiële gemeenschap toevoegt, die ziekteverwekkers kan onderdrukken.

• Komkommer: toevoeging van compost aan het steenwolblok zorgt voor minder en later optredende Pythium‑symptomen.
• Kalanchoë: in veenarme en veenvrije substraten leidt compost tot minder uitval door Phytophthora.
• Chrysant: champost geeft een remmend effect op Verticillium, vooral in ongestoomde grond.

Compost vraagt teeltaanpassingen
Werken met compost vraagt wel om aanpassingen in de teelt. Zo houden substraten met compost meer water vast, wat aanpassingen vraagt van de irrigatie en fertigatie. Sommige mengsels kunnen de groei iets remmen. Een optimale watergift maakt dat verschil kleiner. Verder is groencompost een natuurproduct waarvan de kwaliteit varieert per batch. Champost is constanter van kwaliteit, maar bevat meer zouten.

Bovengrondse weerbaarheid: kansrijk maar nog onvoorspelbaar
In Kalanchoë kan het planthormoon MeJA de weerbaarheid tegen bladluis verhogen, maar dit gaat gepaard met groeiremming. Voor komkommer blijft de bestrijding van Mycosphaerella complex door wisselende pathogeniteit en de interactie met meeldauw.

Concluderende adviezen
Compost biedt een praktische en effectieve manier om de bodem- en substraatweerbaarheid te vergroten in diverse teelten. Overweeg daarom compost bij het overschakelen naar veenarme of veenvrije substraten. Richt irrigatie en bemesting dan wel specifiek in op het gekozen substraatmengsel. Investeer in preventie: schoon starten, weerbare planten en een gezond microbioom. Combineer maatregelen waar mogelijk — weerbaarheid bouw je in lagen op.

De inzichten uit dit project helpen telers stappen te zetten richting een duurzaam en weerbaar teeltsysteem waarin minder chemische ingrepen nodig zijn.

Meer informatie
De praktische handouts voor Chrysant, Kalanchoë en Komkommer vind je hier (en onderaan dit bericht). Ook voor het rapport kun je terecht op de projectpagina. 

Dit project is uitgevoerd door Wageningen University & Research, BU Glastuinbouw in afstemming met Glastuinbouw Nederland en gefinancierd en gecoördineerd vanuit het innovatieprogramma Het Nieuwe Doen in Plantgezondheid van Kennis in je Kas (KijK). Mede mogelijk gemaakt door het ministerie van LVVN via de Topsector T&U, ChrysantNL, Kalanchoëtelers, de gewascoöperaties Gerbera en Komkommer, Innovatiefonds Hagelunie en Woodchem BV.. De proef is begeleid door telers.