Europese Energieraad in teken van gashervormingen: ‘Gooi kind niet met badwater weg’

Europa staat op de rand van een energiecrisis. De grootste ooit. Aan het begin van het stookseizoen lopen steeds meer Europese landen het gevaar de winter in het donker en de kou door te brengen. Nederland vormt hierop zeker geen uitzondering. De Europese Commissie wil daarom hard ingrijpen in de Europese energiemarkt. Glastuinbouw Nederland waarschuwt voor de langetermijneffecten van resoluut marktingrijpen.

Gooi het kind niet met het badwater weg, zo geeft Glastuinbouw Nederland minister Jetten voor Klimaat en Energie mee in aanloop naar de Europese Energietop (zie bijlage).

Grote hervormingen in de Europese energiemarkt zijn nodig, zo stelde voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie in haar State of the European Union (SOTEU). Glastuinbouw Nederland is kritisch op generiek ingrijpen in een normaal goed functionerende markt. Want hoewel ingrijpen op de marktwerking en het instellen van prijsmaxima voor gas en elektriciteit een directe oplossing lijkt in de energiecrisis, zijn de gevolgen op de langere termijn waarschijnlijk contraproductief. Offer dit marktmechanisme niet op voor snelle politieke winsten.

Uitvoering caps lastig
Ook de uitvoering van prijsmaxima blijkt in de praktijk lastig. Dé gasprijs en dé elektriciteitsprijs bestaan immers niet. Er zijn diverse gas- en elektriciteitsprijzen voor veel toekomstige periodes, waardoor het lastig is de juiste ‘cap’ vast te stellen. Bovendien weet je bij een cap één ding zeker: de komende jaren betaal je precies die maximumprijs. De effecten van dergelijke plafonds zijn dus groot op de lange termijn, omdat prikkels tot energiebesparing ontbreken. De energieprijs zal daardoor langer hoog blijven, waardoor consumenten langer worden geconfronteerd met hoge energierekeningen. Prijsmaxima zijn daardoor zowel voor huishoudens als telers ongunstig. Zeker niet als het Rijk bij een cap ook de terugleverprijs van elektriciteit en de opbrengsten van noodvermogen beknot.

Verlicht energielasten op korte termijn
Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen bleek ook het kabinet grotendeels om: er komt een ondersteuningsregeling voor consumenten, waarbij het Rijk energieleveranciers compenseert voor prijskorting op gas en elektriciteit. Glastuinbouw Nederland pleit er al langer voor om het Europese steunpakket bij het energie-intensieve mkb toe te passen. Dit biedt de mogelijkheid om de hoge, ondoorrekenbare energiekosten te compenseren. Zonder dit steunpakket hebben telers te weinig financiële reserves voor verduurzaming en komt de energietransitie stil te staan. Nationaal en sectoraal. Bovenal leidt het niet gebruiken van dit steunpakket tot een oneerlijk speelveld in Europa. De productiekosten voor Nederlandse telers zijn immers fors hoger dan voor hun Europese concurrenten.

Uitbreiding borgstellingskrediet
Ook een uitbreiding van het borgstellingskrediet zou tuinders op korte termijn de benodigde lucht geven in de strijd om lijfsbehoud. Daarnaast geeft dit hen ook toegang tot financiering om te investeren in een energie-efficiënte productie. Bedrijven moeten immers financieel fit zijn om de energietransitie te maken. Alleen meer budget voor de EGH-regeling is hiervoor onvoldoende.

Jesse Schevel

Glastuinbouw Nederland - © 2022