Ze reageert daarmee op een 26 november verschenen Kamerbrief van staatssecretaris Jean Rummenie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei (KGG).

In de brief erkennen de bewindslieden dat het er momenteel niet goed voorstaat met de essentiële randvoorwaarden duurzame en betaalbare warmte, elektriciteit en externe CO₂. Ze presenteren daarom, mede namens Glastuinbouw Nederland, het ‘Actieplan verbeteren randvoorwaarden energietransitie glastuinbouw’ met maatregelen die de problemen moeten oplossen. Tegelijkertijd verwachten Rummenie en Hermans niet dat daarmee de randvoorwaarden vóór 2030 op orde zullen zijn. “De verwachting is dat de acties deels effect hebben vóór 2030, maar met name na 2030”, zo schrijven ze.

‘Uitermate teleurstellend’
Hoewel Bom-Lemstra deze ontwikkeling zag aankomen, vindt ze het uitermate teleurstellend. “We bevinden ons momenteel in de lastigste fase van de energietransitie, namelijk de uitvoering. Visies en plannen maken is niet zo ingewikkeld, maar de uitvoering ervan is veel weerbarstiger. Het loopt vooral spaak als het gaat om de tekortschietende capaciteit van het elektriciteitsnet vanwege netcongestie en de onzekere beschikbaarheid van externe CO₂, twee randvoorwaarden die juist heel belangrijk zijn voor onze energietransitie. Als er geen versnelling komt op die gebieden, remt dat de verduurzaming van de glastuinbouw en gaan we ons klimaatdoel niet halen.”

Grote financiële onzekerheid
In hun brief aan de Tweede Kamer reppen staatssecretaris Rummenie en minister Hermans met geen woord over het fors hogere CO₂-beprijzingspakket voor de glastuinbouw, dat bestaat uit het vanaf 2027 opnemen van de sector in het Europese CO₂-emissierechtensysteem ETS-2 en de bijmengverplichting groen gas. “Onbegrijpelijk”, vindt Bom-Lemstra. “Zo blijven ondernemers in grote onzekerheid zitten. Waar mogelijk willen telers investeren in verdere verduurzaming, maar ze durven dat niet vanwege het onduidelijke overheidsbeleid.”

Bom-Lemstra dringt er daarom bij de ministeries van LVVN, KGG en Financiën op aan het eerdere besluit uit de voorjaarsnota 2025 om de glastuinbouw vanaf 2027 een fors hogere CO₂-heffing op te leggen, terug te draaien. “Het extra beprijzen van CO₂-uitstoot is immers alleen zinvol als glastuinbouwbedrijven daadwerkelijk kunnen overstappen op duurzame energie. Dat kan alleen met betere randvoorwaarden, iets wat we duidelijk hebben afgesproken in het Convenant Energietransitie Glastuinbouw 2022-2030. Nu moet blijken wat dat convenant waard is.”

CO₂-levering: streep door ‘bioswap’
Externe CO₂ krijgen glastuinbouwbedrijven nu nog van de industrie en afvalenergiecentrales. Om het klimaatdoel voor 2030 te kunnen halen is echter een veelvoud nodig van wat de sector vandaag de dag geleverd krijgt. Dat moet met name komen van afvalenergiecentrales. Al jaren werken beide sectoren samen om de CO₂-afvang en -levering aan de glastuinbouw te realiseren. Door nieuwe regelgeving is het voor industrie en afvalenergiecentrales echter aantrekkelijker geworden hun CO₂ volledig onderzees op te slaan.

Bovendien is onlangs een streep gezet door de zogenoemde bioswap. Dit is een administratieve verrekening waardoor industrie en afvalenergiecentrales CO₂ kunnen leveren aan onder andere de glastuinbouw. Deze verrekening zorgt ervoor dat je in één leidingnetwerk fossiele CO₂ waar heffingen op zitten en biogene CO₂ zonder heffingen, uit elkaar kunt houden. Administratief kan de biogene CO₂ dan naar de glastuinbouw en de fossiele CO₂ kan onderzees worden opgeslagen. Een win-win situatie. Deze systematiek is vergelijkbaar met de verrekening die plaatsvindt bij levering van groene stroom en groen gas aan consumenten.

Op uitnodiging van Glastuinbouw Nederland bracht staatssecretaris Rummenie op 26 november een werkbezoek aan plantenkwekerij Globe Plant, een bedrijf dat aardwarmte gebruikt en vestigingen heeft in Brielle en Vierpolders. Ook bezocht hij Alco Energy Rotterdam, een bio-ethanolproducent die CO₂ afvangt en hergebruikt voor levering aan de glastuinbouw. Het bedrijf maakt daarbij gebruik van de ‘bioswap’.

Randvoorwaarden essentieel
De glastuinbouw maakt zich volgens Bom-Lemstra grote zorgen. De randvoorwaarden voor beschikbare en betaalbare warmte, elektriciteit en externe CO₂ zijn essentieel om het emissiedoel van de sector voor 2030 te kunnen halen. Recente studies van CE Delft, Wageningen Social & Economic Research en Berenschot/Kalavasta laten zien dat de glastuinbouw met het huidige beleid slechts 0,2 Megaton (vijf procent) uitkomt boven het afgesproken CO₂-emissiedoel van 4,3 Megaton. “Het halen van ons klimaatdoel ligt dus binnen handbereik, mits de randvoorwaarden worden verbeterd. Daarom roepen we het Rijk op er, samen met de sector, alles aan te doen om bijvoorbeeld snel het te krappe elektriciteitsnet uit te breiden en te zorgen dat er voldoende externe CO₂ beschikbaar blijft voor de stimulering van de plantengroei in kassen”, aldus Bom-Lemstra. “Tegelijkertijd moeten we blijven sturen op realistisch beleid. Daar hoort geen irrealistisch en onzeker CO₂-beprijzingspakket bij.”