Energie opslaan via faseovergangen
PCM staat voor Phase Changing Material. Veel materialen kennen een faseovergang waarbij energie wordt opgeslagen en weer vrijgegeven. Een bekend voorbeeld is de overgang van water naar ijs en weer terug. Bij het smelten wordt energie opgeslagen en bij het stollen weer vrijgegeven. Voor gebruik in de kas is de ijs-waterovergang minder geschikt vanwege de lage temperatuur. Met speciaal ontwikkelde materialen kan de faseovergang echter plaatsvinden binnen het temperatuurgebied dat relevant is voor de teelt. In deze overgang kan relatief veel energie worden opgeslagen. Het ontwikkelen van de juiste samenstelling van het PCM-materiaal, de manier van verpakken in een zogenoemde warmtebatterij en het afstemmen op kas en teelt is de expertise van Thermeleon.

Proefopzet met groene potplanten
Om de impact op energiegebruik, klimaat en gewas goed te kunnen beoordelen, is een proef opgezet met een referentieafdeling. Deze opzet maakt het mogelijk om klimaatstrategieën samen met telers te testen, te optimaliseren en verder te verfijnen. Met financiering vanuit het programma Kas als Energiebron is daarom een proef gestart in samenwerking met Wageningen University & Research, Delphy Improvement Centre en Thermeleon. Gekozen is voor een teelt van groene potplanten. Deze teelt kent een relatief vlakke stooklijn, waardoor het effect van de warmtebatterij nauwkeurig kan worden gemeten. Bij teelten met een grote DIF kan de warmtebatterij namelijk invloed hebben op het temperatuurverloop. Daarom wordt gestart met een constante stooklijn van 20 °C.

Werking van de warmtebatterij in de kas
De warmtebatterij wordt op meerdere plekken direct in de kas gemonteerd. Verwarming en koeling vinden daardoor ook direct in de kas plaats. Op plaatsen waar zonlicht direct op de warmtebatterij valt, zal de warmteopslag sneller verlopen. In schaduwrijke delen van de kas vindt opslag vooral plaats door temperatuurverschillen in de kaslucht. Onderzocht wordt hoe snel en hoeveel energie de systemen opslaan en weer afgeven. Daarbij wordt ook gekeken naar mogelijke effecten op licht en lichtverdeling in de kas. Daarnaast worden samen met telers de klimaatinstellingen geëvalueerd en wordt de teelt gevolgd op effecten op groei, kwaliteit en homogeniteit van het gewas.

Metingen van winter tot zomer
De proef loopt een half jaar. De planten zijn op 13 januari de kas ingegaan. Door de proef over deze periode te laten lopen, worden gegevens verzameld onder uiteenlopende klimaatomstandigheden – van winter tot zomer. Zo ontstaat inzicht in de opslagcapaciteit van het systeem en het mogelijke energiebesparingspotentieel. Het systeem werkt volledig passief en vraagt geen extra energie-inzet, wat installatie en toepassing aantrekkelijk maakt.

In een later stadium wordt onderzocht in hoeverre de warmtebatterij ook toepasbaar is in teelten met een minder vlakke stooklijn, zoals in de groenteteelt. De resultaten van deze proef vormen daarvoor een belangrijke basis.

Financiering en coordinatie 
Dit project is uitgevoerd door Wageningen University & Research, in samenwerking met Delphy Improvement Centre en Thermeleon. Dit project is gefinancierd en gecoördineerd door Kas als Energiebron, een innovatieprogramma van het ministerie van LVVN en Glastuinbouw Nederland. Mogelijk gemaakt door Kennis in je Kas (KijK). De proef is begeleid door telers.