Uit de tussenevaluatie van het Convenant Energietransitie Glastuinbouw door Drift/&flux in opdracht van het kabinet, blijkt dat het kabinetsbeleid de sector klem zet. De energiekosten voor telers gaan er fors door omhoog, terwijl zij tegelijkertijd onvoldoende mogelijkheden hebben om hun kassen te verduurzamen. Netcongestie, trage vergunningverlening voor duurzame warmteprojecten en een tekort aan externe CO₂ remmen de energietransitie. Ondanks de grote emissiereductie die de glastuinbouw de afgelopen jaren heeft behaald, zetten deze knelpunten daarmee een streep door het klimaatdoel van de sector voor 2030. Er is volgens de tussenevaluatie een fundamentele herijking van de doelen en de samenwerking tussen convenantsparters nodig. “Pak daarom eerst die knelpunten aan en herijk de doelen, voordat je telers verder op kosten jaagt,” stelt Bom-Lemstra.

Glastuinbouw Nederland roept Den Haag al langer op de sector uit te sluiten van ETS-2 en de bijmengverplichting groen gas en eerst de obstakels in de energietransitie onder handen te nemen. “Zonder grotere stroomaansluitingen, nieuwe warmtebronnen en CO₂ voor plantenvoeding raakt extra CO₂-beprijzing kant noch wal. De kabinetsplannen krikken vooral de energierekening op voor telers, zonder dat alternatieven worden geboden. Dat holt onze internationale concurrentiepositie uit,” zo hekelt Bom-Lemstra de wetsvoorstellen. De Tweede Kamer deelt die zorg en nam een motie van Kamerlid Pieter Grinwis (ChristenUnie) aan om de financiële effecten van ETS-2 en de bijmengverplichting te berekenen. 

Sector in rode cijfers
In opdracht van de Tweede Kamer onderzocht WUR de impact van de beprijzing van de broeikasgasemissies in de glastuinbouw. De Wageningense onderzoekers verwachten dat de energierekening van telers tot meer dan 20% van hun omzet kan oplopen. ETS-2 en de groen gas bijmengverplichting komen namelijk boven op de hogere energielasten die het kabinet de afgelopen jaren al heeft doorgevoerd. Uit het WUR-onderzoek blijkt dat hierdoor vrijwel alle telers in de rode cijfers zullen belanden, waardoor hun investeringsruimte voor verduurzaming verdampt. Bom-Lemstra: “De plannen brengen daarmee onze telers, de keten én de energietransitie in Nederland in gevaar.”

Producten duurder, meer import
Groenten, fruit, bloemen en planten zullen volgens WUR duurder worden als gevolg van de kabinetsmaatregelen. Consumenten zullen die daardoor minder vaak kopen of kiezen voor producten uit het buitenland. Bom-Lemstra: “Het kan niet de bedoeling zijn dat dit beleid gezond eten en een groenere leefomgeving nog duurder maakt. Bovendien vergroten we hiermee onze afhankelijkheid van het buitenland, terwijl voedselzekerheid juist vraagt om een sterke binnenlandse productie.” Glastuinbouw Nederland blijft er daarom voor pleiten de sector buiten ETS-2 en de bijmengverplichting groen gas te houden.