Wes van Schie vormt, samen met zijn neef Rick en oom Paul, de directie van tomatenkwekerij L.A. van Schie. Ook zijn vader Cock is nog actief in de tien hectare tellende kwekerij. “Samen met oud-telers Peet Zwinkels en Paul Knaap is mijn vader verantwoordelijk voor een bijzondere maandelijkse klus”, vertelt Wes. De drie nemen namelijk elke maand watermonsters uit de sloten rond de kassen in de Oude Broekpolder, het gebied waar de tomatenkwekerij is gevestigd. Gewapend met een stok waaraan een bemonsteringsfles is bevestigd, gaan zij zo’n twintig meetpunten af. “Ze halen wat water uit de sloot en stellen dan met een nitraatmeter vast hoe de kwaliteit daarvan is. De meetresultaten geven ze door aan het waterschap en aan Glastuinbouw Nederland.”

Waterkwaliteit beneden de maat
Ook het Hoogheemraadschap van Delfland meet op verschillende plekken in het Westland hoe het met de kwaliteit van het slootwater is gesteld. Nog steeds blijkt die namelijk op veel plekken beneden de maat te zijn. Metingen van het waterschap laten geregeld overschrijdingen zien van de maximale gehalten aan nitraat (voedingsstoffen) en resten van gewasbeschermingsmiddelen die zijn toegestaan op grond van de Europese Kaderrichtlijn Water. Soms gaat het daarbij om extreem hoge overschrijdingen. Hoe kan dat eigenlijk?

Nalopen op lekkages
Wes gaat ervanuit dat telers niet moedwillig vervuild water op de sloot lozen. “Dat is immers al jaren wettelijk verboden. Als enige oorzaak blijft dan over dat er ergens een lekkage op een bedrijf moet zijn. Daarom lopen wij geregeld onze hele kwekerij na om waterleidingen binnen en buiten de kas te controleren. We zitten hier in een laaggelegen polder. Door bijvoorbeeld bodemdaling kan een leiding kapot zijn gegaan, maar er kunnen ook andere dingen aan de hand zijn waardoor er water kan weglekken.”

Ook het personeel dat dagelijks de tomaten plukt, is alert op het voorkomen van lekkages op de plek waar zij in de kas werken. “Tijdens het plukken, controleren zij bijvoorbeeld of de waterdruppelaars nog goed bevestigd zijn in de steenwol matten waarin de tomatenplanten geworteld zijn. Als een druppelaar is losgeschoten, druppelt het water namelijk op de grond en komt het op die manier in de bodem terecht.” Daarnaast controleren de medewerkers of de goten waarin de matten liggen, niet vervuild zijn met afgevallen blad. “Dan zouden de goten kunnen overlopen en lekt er op die manier water naar de grond.”

Pijpjes ‘afdoppen’
Maar er komt meer bij kijken om lekkages te voorkomen. Zo heeft Wes ook buiten de kas gecontroleerd of er water vanuit bepaalde pijpjes of drainageleidingen op de sloot uitkomt. “De kavels in deze polder waren vroeger veel kleiner. In de loop van de tijd zijn bedrijven door overnames groter geworden, zijn er sloten gedempt, oude kassen gesloopt en nieuwe kassen gebouwd. Dan kunnen er ondergronds oude leidingen liggen waarvan niemand iets afweet. Als je die ontdekt, moet je die ‘afdoppen’ zodat er geen water uit kan lekken.”

Watercoach
Het bewustzijn dat het belangrijk is frequent na te lopen of zich geen mogelijke lekkages voordoen, is volgens Wes ontstaan nadat de watercoach twee jaar geleden bij hen langskwam. “De watercoach, een initiatief van Glastuinbouw Nederland en het waterschap, is een soort adviseur die samen met ons het hele bedrijf naliep om te kijken waar eventuele lekkages zouden kunnen zitten en wat risicoplekken zijn. Hij adviseerde ons om vaker te controleren of er lekkages zijn en gaf tips hoe we bepaalde lekkages konden verhelpen en voorkomen.”

‘Meten op slootniveau’
In vervolg daarop deed de tomatenkwekerij vorig jaar mee aan het project ‘Meten op slootniveau’, een initiatief van Glastuinbouw Nederland, Federatie Vruchtgroenteorganisaties, Versnellers Sierteelt en Delfland. “Vrijwel alle telers uit onze polder deden hieraan mee omdat we samen wilden bekijken hoe we onze sloten schoner konden krijgen”, vertelt Wes. Met een droneboot heeft het waterschap toen per sloot metingen gedaan.

Op een kaart liet het waterschap de telers zien waar zij normoverschrijdingen hadden gemeten. Wes: “Ook in een van de sloten bij ons bedrijf bleken de nitraatgehalten te hoog te zijn. Samen met drie buren zijn we toen nagegaan wat de oorzaak daarvan kon zijn en wat we eraan konden doen om het op te lossen. Bij ons leidde dat ertoe dat we enkele pijpjes die nog op de sloot uitkwamen, hebben dichtgemaakt. Dat ging om leidingen waar condenswater door stroomde, dus schoon water zonder voedingsstoffen of resten van gewasbeschermingsmiddelen. Voor de zekerheid hebben we die leidingen afgedopt.”

Taart
Tijdens een bijeenkomst met de betrokken telers meldde Delfland begin dit jaar dat uit een tweede meetronde met een droneboot bleek dat de waterkwaliteit in de sloten rond de kassen inmiddels duidelijk was verbeterd en dat het merendeel van de eerder geconstateerde normoverschrijdingen was opgelost. De verbetermaatregelen die de telers hadden genomen, bleken hun vruchten te hebben afgeworpen. Wes: “Dat hebben we natuurlijk met taart gevierd.” De teler merkt overigens wel op dat het nodig is dat bedrijven structureel blijven controleren op lekkages. “Dat moet vast onderdeel zijn van je bedrijfsvoering. En daarom worden er dus vanuit ons telers maandelijks watermonsters in de sloten van onze polder genomen.”