Voordat een tomaat of aardbei kan groeien, moet een bloem eerst worden bestoven. Bij tomaten is dat zelfs noodzakelijk om überhaupt een vrucht te krijgen. Hommels zijn daar bijzonder goed in. ‘Ze pakken een bloem vast en laten hun vliegspieren razendsnel trillen. Door die trilling komt stuifmeel makkelijk los. Daarnaast blijft stuifmeel goed vasthangen tussen de haren van de hommel en kan de hommel het makkelijk verplaatsen naar een andere plant’, legt Carolien van den Biggelaar – specialist bij Royal Brinkman in Gameren – uit. Bijen kunnen dat veel minder goed, waardoor hommels dé specialisten zijn voor tomatenplanten. Ook blijven hommels makkelijker in de kas dan bijen en vliegen ze gewoon door bij koeler weer of weinig licht, weet Carolien. Dat is belangrijk in Nederland, waar het weer niet altijd zonnig is. Dankzij hommels kunnen glastuinbouwondernemers toch rekenen op een goede bestuiving, ook in het vroege voorjaar of tijdens donkere winterdagen.

Bij aardbeien werkt het weer net iets anders. Carolien: ‘Een aardbeibloem bestaat uit heel veel kleine vruchtbeginsels. Als niet alle delen goed bestoven worden, groeit de aardbei scheef of onregelmatig uit. Een goede bestuiving zorgt juist voor mooie, volle aardbeien. Daarom worden in aardbeienteelt soms zowel hommels als bijen ingezet.’

Gekweekt onder gecontroleerde omstandigheden

De hommels wonen in speciale kastjes die verspreid door de kas staan. In zo’n kastje zit een volledige kolonie met ongeveer zestig tot zeventig werkers. De kolonies worden speciaal gekweekt onder gecontroleerde omstandigheden, waarbij temperatuur, luchtvochtigheid en licht nauwkeurig worden geregeld. ‘Het begint met een koningin en een mannetje, die samen in een kastje worden geplaatst en de basis vormen van een nieuw nest. In het begin ontwikkelen de hommels zich vooral in het donker, omdat licht ze dan nog verstoort’, legt Carolien uit. ‘Daarna krijgen ze warmte, suikerwater en stuifmeel en groeit een kolonie verder. Uiteindelijk ontstaat zo een kastje vol hommels, klaar om naar de teler te gaan.’

Verschillende typen voor verschillende situaties

Er bestaan verschillende typen hommels voor verschillende situaties, zoals kleine kassen, grote kassen of kassen met ledlicht. ‘In moderne kassen wordt steeds vaker gebruikgemaakt van ledverlichting. Dat is energiezuinig, maar voor hommels soms lastig. Ze oriënteren zich namelijk op daglicht en uv-licht. Onder kunstlicht kunnen ze in de war raken. Daarom zijn er tegenwoordig speciale hommels die beter omgaan met lange lichtperiodes in belichte winterteelten’, aldus de specialist.