Wat is glastuinbouw?

Glastuinbouw is dat deel van de tuinbouwsector waarbij de planten van een teler in kassen groeien. Die kas is het verbindende kenmerk. Er zijn heel veel verschillende soorten telers. Er zijn telers die hun brood verdienen met het telen van een bijzondere bloem of plant in een kas die op een voetbalveld past. Het andere uiterste zijn bedrijven die op een oppervlak zo groot als 180 voetbalvelden tomaten of paprika’s telen, wel verspreid over verschillende kassen.

De gemene deler van alle ondernemers in de glastuinbouw is dat de tuinbouw onder glas, in een kas dus, plaatsvindt. Nederland telt ruim 3.000 bedrijven, op grofweg 8.000 hectare kassen. Eén hectare is 100 x 100 meter, oftewel 2 voetbalvelden!

Hieronder lees je meer over hoe glastuinbouw nu precies werkt en wat er allemaal voor nodig is.

Bodem en water

In sommige kassen groeien de planten in de bodem. Maar dat gebeurt steeds minder. Bij grofweg 80 procent van het teeltoppervlak in Nederland groeien de planten in ‘substraat’. Dit zijn bijvoorbeeld teeltmatten van steenwol of in potten met potgrond of kokos. Een nieuwe ontwikkeling voor het telen van planten is de teelt op water (in goten of bassins), hier komt dus geen grond of teeltmat aan te pas.

De teelt op substraat heeft veel voordelen ten aanzien van telen in de bodem. Wil je hier meer over weten? Lees dan verder over het concept van de circulaire kas.

Energie

Licht en energie zijn essentieel om planten te laten groeien. Er zijn koude teelten (bijvoorbeeld rucola en violen) en gewassen (denk aan radijs of groene planten) die weinig licht nodig hebben. Maar feit is dat de meeste planten in de kas het beter doen bij warmte en licht. Juist omdat licht en energie zo belangrijk zijn, is de Nederlandse glastuinbouw initiatiefnemer in energiebesparing en nieuwe energiebronnen (zoals aardwarmte, ook wel geothermie genoemd). Daarmee levert de glastuinbouw een bijdrage aan een duurzame samenleving.

Arbeid

De glastuinbouwsector werkt vaak met een wisselend aantal werknemers, dit omdat gedurende het seizoen sommige gewassen erg arbeidsintensief zijn. Daarvoor zijn er extra (tijdelijke) medewerkers nodig, uit binnen- en buitenland. Bij andere teelten is automatisering al de standaard en fluctueert het aantal werknemers minder. Ook wordt getest met robots in de kas, bijvoorbeeld voor het plukken van paprika's en aardbeien. Voor werknemers is de glastuinbouw een sector in ontwikkeling met volop (groei)kansen. Lees hier meer over de carrièrekansen in en om de kas.

Facts & Figures

  • Het oppervlak teelt onder glas is 8.589 hectare. Er zijn 3.137 gespecialiseerde glastuinbouwbedrijven.

  • In Nederland wordt op 5.008 hectare groente in de kas geteeld, vooral tomaten, paprika en komkommer.

  • De sierteelt is onderverdeeld in snijbloemen en potplanten voor binnen (kamerplanten) en buiten (perkplanten). In totaal hebben de sierteeltbedrijven een oppervlakte van 3.581 hectare.

  • Ook aardbeien (500 hectare) en frambozen en bramen groeien steeds meer onder glas.

  • De omvang van glastuinbouwbedrijven varieert van 1 tot 100 hectare.

Waar staan veel kassen?

De oudste glastuinbouwgebieden liggen in het westen van het land. Bij de grote steden (waar veel consumenten wonen) en dicht bij de kust (waar meer zonlicht is en het klimaat gematigd).

Glastuinbouw in Nederland

  • Het Westland, tussen Den Haag en Rotterdam, is nog steeds een bekend en toonaangevend glastuinbouwgebied. Kasgroenten als tomaat, paprika en komkommer, maar ook chrysanten en potorchideeën zijn belangrijke producten uit het Westland.
  • Een ander bekend glastuinbouwgebied is Aalsmeer, niet ver van Amsterdam. Dat ontwikkelde zich ongeveer tegelijkertijd met het Westland en is een productiegebied voor vooral potplanten en snijbloemen.
  • Omdat in West-Nederland niet zoveel ruimte is om uit te breiden, heeft de glastuinbouw zich verspreid over Nederland. Rond Venlo, de Wieringermeer en in West-Brabant zijn bijvoorbeeld nieuwe concentraties van kassen ontstaan.

Binnen de glastuinbouwclusters werken teeltbedrijven intensief samen met leveranciers, handelsbedrijven, transportbedrijven, kennis- en onderzoeksinstellingen, adviesbureaus en scholen. Deze gebieden vormen een belangrijke motor en drijfveer voor ontwikkelingen en innovaties in de glastuinbouw.

Een stukje geschiedenis...

Groenten en jonge planten groeiden begin 19e eeuw al beschermd onder liggende ruiten (platglas) in broeibakken. De eerste staande kassen werden rond 1850 gebouwd, om druiven in te telen. Het waren simpele glazen kassen, die aan één kant tegen een muur leunden. Rond 1900 ontstonden de eerste druivenkassen die helemaal van glas waren, ook werden deze voor het eerst verwarmd met kachels. 

Omstreeks 1940 begonnen tuinders aaneengeschakelde kassen te bouwen. Ze ontdekten dat ze door te telen in verwarmde kassen met (zo veel mogelijk) glas meer oogsten van hun planten. Planten groeien namelijk sneller in een constant warme omgeving én als ze meer licht krijgen. Dankzij de kassen konden tuinders ook andere producten op grote schaal telen; producten die voorheen alleen in warme landen groeiden.

Bron foto: Historisch Archief Westland

Ondernemers aan het woord

Frambozen en aardbeien voor goede mix van klanten

32 jaar kweekten Kees en Geert-Jan van Tuijl in Zaltbommel paprika’s. Eind 2021 schakelden zij over naar frambozen en aardbeien. 'Wij zien goede marktkansen voor deze zachtfruitsoorten', zegt Geert-Jan over de gemaakte keuze.

‘Koning Rucola’ gaat voor smaak en houdbaarheid

'Dat spinazie goed voor je is, leer je al als kind. Dat ook jongeren de rucola hebben ontdekt, is uit oogpunt van gezondheid een positieve ontwikkeling', vertelt rucola en spinazieteler Merijn Vreugdenhil van Vreugdenhil Vegetables.

Zoektocht naar verborgen schatten van Moeder Natuur

Niels Koolstra en Ruud Zwinkels van Eminent: 'Wij veredelen vanuit de voortdurende uitdaging aan ‘moeder natuur'. Natuurlijk gebruiken we de databank aan genetisch materiaal, maar de uitkomst van een kruising blijft altijd spannend.'

Kengetallen van de glastuinbouw

Download hier een overzicht van alle kengetallen van de glastuinbouw (periode 2022-2023).

Glastuinbouw Nederland - © 2022