Hier en daar verschijnen in de kas de eerste robots. “Er gebeurt van alles om het werk in de kas lichter, makkelijker en dus leuker te maken”, vertelt Jurrian van den Beukel van potplantenbedrijf SV.CO.

Wist je dat telers van bloemen, planten, groenten en fruit in kassen volop bezig zijn met het verbeteren van de biodiversiteit rond hun bedrijf? Ze experimenteren sinds een jaar met bloemenstroken rond de kas. Daarin komen meer bijen, hommels, zweefvliegen en vlinders voor dan in stroken met gras.

Goede plantenvoeding zorgt ervoor dat jij een plant krijgt met sterke wortels, die bestand is tegen ziekten en plagen en die er mooi uitziet. Op de kwekerij van Hoogeveen Plants experimenteren ze volop met plantenvoeding die bestaat uit stoffen die zijn teruggewonnen uit mest van dieren.

Pim van der Knaap. ‘We ontwikkelen nieuwe rassen, verzorgen de opkweek van jonge planten én hebben één grote missie: Plant Excellence. Dat betekent topkwaliteit, duurzaam werken en een goede relatie met iedereen die bij het proces betrokken is.’ 

Sinds 1998 kweekt Richplant in Naaldwijk twintig verschillende soorten groene, en bloeiende kamerplanten. Richplant doet veel aan biologische gewasbescherming. Potplantenkweker Richard Scheffers: 'Dat is een hele puzzel, maar wel heel leuk als het lukt.'

Maarel Orchids heeft diverse certificeringen voor hun duurzaamheidsmaatregelen. Daarmee wil het bedrijf zich profileren naar klanten. Alphons Alsemgeest: 'Als we ook de consument kunnen informeren, wordt de sierteeltsector daar alleen maar opener en eerlijker van.'

Van der Voort Potplanten kweekt diverse potplanten. Teeltspecialist Anne van der Heijden: 'We zijn bezig met diverse zaken om duurzamer te telen. We zijn bezig met als doel een totaal biologische kweek. Daarin zijn we al heel ver gevorderd.'

Bij Oudijk Gerbera worden kleinbloemige gerbera’s in diverse kleuren geteeld. Dirk-Jan Oudijk is er trots op dat zijn bedrijf voorloopt op verduurzaming: 'We waren vijf jaar geleden een van de eerste teeltbedrijven met luchtontvochtigers.'

De potrozen van BM Roses worden twee keer gesnoeid om een mooiere plantvorm te krijgen. Jaime van Marrewijk: 'Het snoeihout wordt gebruikt voor de opkweek van nieuwe planten, maar gaat ook naar Diergaarde Blijdorp. Zo smullen giraffen en neushoorns het hele jaar van verse rozenbladeren.'

Ewald de Koning houdt zich bij Ter Laak Orchids bezig met alle innovaties en duurzaamheidsaspecten. 'Vijf jaar geleden hebben studenten onderzocht wat een robot in het proces van stokken steken kan betekenen. Verassend genoeg lukte het al om een robotarm te ontwikkelen. Maar de robot is er nog niet. De handeling is ingewikkeld.'

Bram Bernhard van Kwekerij Bernhard: ‘Waar in Scandinavië de stuwmeren een rol spelen in de netbalancering, vervullen wij als sector die functie op de energiemarkt: een teveel aan stroom gebruiken we, bij een tekort kunnen we terugleveren.’

Michiel van der Spek van Koppert Cress: 'Je zou jezelf kunnen afvragen: Is wat ik dagelijks eet, ook echt wat mijn lichaam nodig heeft? We zijn gewend om tussen de middag een boterham te eten. Maar waarom geen groentesoep? Die is zo klaar en je hebt daarmee al flink wat van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid groenten binnen.'

Hoe zorg je ervoor dat mensen het naar hun zin hebben op de werkvloer? 'We bieden iedere medewerker de mogelijkheid zichzelf door te blijven ontwikkelen,' vertelt Leo de Vries van KP Holland.

De broers Pieter (39) en David Stolk (37) uit Bergschenhoek vormen samen Stolk Brothers. Dit familiebedrijf probeert al bijna 30 jaar zijn planten op een biologische manier gezond te houden. Hoe krijgen ze dat voor elkaar?

Arrieke van den Berg werkt bij aardbeienkwekerij Royal Berry in Bemmel, een dorp in de Betuwe, tussen Arnhem en Nijmegen. Ze is daar kwaliteitsmanager. Maar wat houdt haar werk precies in? En hoe word je eigenlijk kwaliteitsmanager?

Koen Kreling en Wilbert van Bussel hebben de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in energiezuinige LED-lampen om hun kassen duurzamer te maken. Ze besparen met deze lampen op elektriciteit en de CO2-uitstoot gaat omlaag.

Als we praten over hoe we ons voedsel het beste kunnen produceren, moeten we er volgens komkommerteler Inge de Vries (Drenthe Growers) voor waken dat zo’n gesprek eindigt in een welles-nietes discussie. 'Want misschien is er in Nederland wel ruimte voor alles.'

Gijsbert Verboom van Gerbera United: ‘We weten altijd hoeveel bloemen we in onze voorraad hebben. De robot is ruim drie jaar in gebruik en vergde een forse investering, maar we sparen er inmiddels 15 tot 20% arbeid mee uit. Dat zijn toch drie tot vier mensen.’

Kinderarts Koen Joosten van het Erasmus MC: 'Groenten en fruit zijn een essentieel onderdeel van het voedingspatroon van kinderen, gezien alle voedingsstoffen die nodig zijn voor kinderen om te kunnen groeien en ontwikkelen.'

Leo Verbeek van groentekwekerij BioVerbeek: “Biologisch, duurzaam en vernieuwend zijn de kernwaarden van ons bedrijf. Ook circulair denken en doen is inmiddels een onderdeel van de bedrijfsvoering, want het restafval van de planten vormt de basis voor hoogwaardige compost."

Op Internationale Vrouwendag zet Karolien Tesselaar van Alstroemeriakwekerij Tesselaar al haar medewerksters in het zonnetje en trakteert ze hen op, hoe kan het ook anders, bloemen. 'Van ons personeel komt ongeveer 45% uit het buitenland. Voor met name de vrouwen uit Oekraïne heeft Vrouwendag grote betekenis. Dus daar wil ik graag iets mee doen.'

Elk jaar is ’ie in december weer te koop: de kerstster, oftewel Poinsettia. De plant heeft weliswaar bloemen, maar het gaat om de schutbladeren. Die staan in stervorm om de kleine onopvallende bloemetjes heen. 'De rode zijn nog steeds verreweg de meest gevraagde kleur, zegt Gerard van Deventer.

Als je aan Luuk van Duijn vraagt wat hij het leukst vindt aan ondernemer-zijn, hoeft hij daar niet lang over na te denken. 'Het verbeteren van alle bedrijfsprocessen om een zo optimaal en duurzaam mogelijk product te kunnen leveren.'

In het Friese dorp Berlikum kun je van april tot en met december verse aardbeien uit de muur halen. René van Wingerden en zijn vrouw Marlies runnen er sinds twee jaar een aardbeienkwekerij. 

De vetplanten van kwekerij OVATA dragen het keurmerk On the way to PlanetProof. 'Je kunt er daardoor op rekenen dat je vetplant duurzamer is geteeld met oog voor het klimaat en het milieu', zegt Karin. Hoe voldoe je aan de stenge eisen van het keurmerk?

De zomer is dé periode om optimaal te genieten van een tuin, terras of balkon vol vrolijke pot- en perkplanten. “En die zijn ook nog eens duurzaam geteeld”, verzekert Dieter Baas van Baas Kwekerij uit Ens.

Je werkende leven je blijven ontwikkelen, dat is het motto van de glastuinbouw. Bij Duijvestijn Tomaten gebeurt dit al heel veel. Zo is Kim (foto links) in 2021 begonnen als locatiemanager en sinds januari 2023 is ze projectmanager.

 In het Westland hebben veel telers gekozen voor collectieve zuivering, in samenwerking met Hoogheemraadschap Delfland, de gemeente en de provincie. Amaryllisteler Martin Boers uit ’s-Gravenzande is daar nauw bij betrokken.

Binnen het brede, kleurrijke aanbod van Nederlandse snijbloemen ontpopt de gerbera zich meer en meer tot veelzijdige ‘blijmaker’. “De gerbera zorgt voor vrolijkheid en tovert gegarandeerd een glimlach op het gezicht van elke moeder die daarmee wordt verrast”, verzekert Iris van Santen van gerberaspecialist Holstein Flowers.

‘Onze teeltmethode begint bij de wortel. De planten staan op een ziektewerend substraat en krijgen een kleine hoeveelheid biostoffen toegediend bij iedere gietbeurt water. Daarmee wordt de bodem zelf aan het werk gezet', vertelt Pieter Stolk.

Wat maakt de tomaat extra gezond? Een tomaat bevat niet alleen veel Vitamine C, maar vooral ook een hoog lycopeen-gehalte. Chantal Stolze: 'Onze tomaten passen prima bij een gezonde en vitale levensstijl, mede doordat de tomaten boordevol vitamine C en kalium zitten.'

Bij gerberateler Marius Mans van Mans Flowers gaat er geen water verloren. Marius: ‘Bij ons wordt 100% van het water in de kas (her)gebruikt. Wij maken gebruik van een gesloten teeltsysteem.’

Voor de bescherming van de paprika’s gebruikt Wouter Overgaag in zijn kassen zoveel mogelijk biologische middelen. 'Het liefst zetten we vriendelijke beestjes in tegen schadelijke beestjes. Maar dat is soms makkelijker gezegd dan gedaan.'

Komkommerteler Kees Vahl is een van de tuinders die is aangesloten bij het aardwarmtecluster Greenhouse Geo Power in de Koekoekspolder in Overijssel. Tuinders uit de regio nemen warmte af van de bron, die vervolgens in de kassen wordt gebruikt. 'De afgelopen jaren is miljoenen m3 aardgas bespaard.'

Jonge bromeliaplantjes in de kas verwarmen met restproducten van het nabijgelegen afvalverwerkingsbedrijf: dat gebeurt bij Corn. Bak. Hierover zegt Hans Fengers: 'Dat voorziet voor 30% in de warmtebehoefte. Daarmee besparen we op jaarbasis zo'n 400.000 m3 aardgas.'

Pieter Wijnen is een van de directieleden van Wijnen Square Crops. In april 2022 werd het familiebedrijf de winnaar van de prestigieuze Tuinbouw Ondernemersprijs. 'Plezier hebben in hetgeen je doet, dat is voor mij de basis van goed ondernemerschap.'

'Ik ben iemand van de groene vingers', zegt gerberateler Ruud Batist uit Maasdijk zich ontvallen. Die constatering zegt veel over de manier waarop hij aankijkt tegen zijn manier van gerbera’s telen. Balans en vitaliteit zijn termen die regelmatig terugkomen in zijn verhaal.

Bij potplantenkwekerij Ammerlaan-Sosef worden reststromen verwerkt tot natuurlijke kleurstof, die gebruikt wordt in andere producten. 'Het geeft veel meer voldoening als een andere ondernemer wat kan met jouw reststromen,' vertelt Jeffrey Ammerlaan.

Bij Penning Freesia worden resten groen afval hergebruikt en verwerkt tot onder andere papier. 'Onze ambitie is om al ons organische restmateriaal te hergebruiken. Ik denk dat het realistisch is om dat in de komende twee tot drie jaar te realiseren,' vertelt Marko Penning. 

Van de resten van de leliestengels uit de kas bij Moerman Lilium wordt papier gemaakt. De vezels uit de stengels zijn bruikbaar voor de productie hiervan. Jaap Moerman: ‘Je groene afval nadrukkelijk zien als belangrijke grondstof, daar word ik enthousiast van.'

'De groene kamerplant zamioculcas is een intensieve teelt. De plant heeft een tropisch klimaat nodig. Dat betekent onder andere voldoende warmte en licht', vertelt Tom van Winden uit het Drentse Erica.

De chrysant is voor de consument een bekende bloem. 'Maar hoe we telen en welke innovaties er plaatsvinden in en om de kas, daarvan heeft de consument geen weet,' vertelt David van Tuijl van Linflowers. Bij familiebedrijf Linflowers worden sinds 1978 het hele jaar door chrysanten geteeld.

Waar veel aardbeientelers de afgelopen jaren de overstap hebben gemaakt van de buitenteelt naar de kas, is de familie van Rob van Enckevort al sinds 1960 actief met teelt onder glas. Rob: 'Wij kiezen voor rassen die we zo duurzaam mogelijk kunnen telen.'

Het telen van paprika’s die voldoen aan de strenge kwaliteitseisen die afnemers stellen, dat is de passie van Ruud Duijnisveld. 'Daarnaast geeft het mij veel voldoening als het gewas lekker groeit en we consumenten blij maken met onze paprika's.'

Daniel van den Nouweland: 'De Red Naomi’s, maar ook de witte, roze en gele soorten die we telen, zijn hele bijzondere rozen. We moeten als Nederlandse telers op innovatieve en duurzame wijze rozen van topkwaliteit telen.'

32 jaar kweekten Kees en Geert-Jan van Tuijl in Zaltbommel paprika’s. Eind 2021 schakelden zij over naar frambozen en aardbeien. 'Wij zien goede marktkansen voor deze zachtfruitsoorten', zegt Geert-Jan over de gemaakte keuze.

Niels Koolstra en Ruud Zwinkels van Eminent: 'Wij veredelen vanuit de voortdurende uitdaging aan ‘moeder natuur'. Natuurlijk gebruiken we de databank aan genetisch materiaal, maar de uitkomst van een kruising blijft altijd spannend.'

'Dat spinazie goed voor je is, leer je al als kind. Dat ook jongeren de rucola hebben ontdekt, is uit oogpunt van gezondheid een positieve ontwikkeling', vertelt rucola en spinazieteler Merijn Vreugdenhil van Vreugdenhil Vegetables.

Met resten van chrysantenstengels en mycelium van een paddenstoel is bij Beyond Chrysant een geluidswerende wand ontwikkeld. Wouter Duijvesteijn: 'Dit project brengt ons dichter bij het moment dat reststromen echt waarde krijgen.'